Szczyt w Pradze o przywróceniu
wolności na Kubie

Carlos Alberto Montaner
15-09-2004

Przyczyn trwania komunizmu na Kubie, podobnie jak i w Północnej Korei, należy szukać w brutalnej skuteczności aparatu represji działającego bez żadnych skrupułów - pisze Carlos Alberto Montaner mieszkający na emigracji wybitny kubański historyk i publicysta

Ponad rok temu czeska fundacja People in Need powołała Międzynarodowy Komitet na rzecz Demokracji na Kubie. Na jego czele stanął, zawsze solidarny, były prezydent Vaclav Havel, a obok niego nie zabrakło innych, cieszących się dużym prestiżem, byłych prezydentów i premierów, jak Arpad Goncz, José Mar~a Aznar, Mart Laarczy Violeta Chamorro. Dołączyli do nich wybitni pisarze, m.in. Peruwiańczyk Mario Vargas Llosa, Argentyńczyk Marcos Aguinis, Meksykanin Enrique Krauze, Polak Adam Michnik i Francuz André Glucksmann.

Działalność komitetu już przynosi owoce. Pod jego egidą Petr Pithart, marszałek czeskiego Senatu, i Cyril Svoboda, szef MSZ, zwołali w Pradze zaczynający się właśnie szczyt "Ku demokracji na Kubie". Będzie to najważniejsze od wprowadzenia na wyspie dyktatury, czyli od prawie pół wieku, międzynarodowe spotkanie polityków w kwestii kubańskiej.

To wspaniale. Kuba to nieodrobione zadanie Zachodu. Od 1989 roku komunistyczne rządy w Europie znikały jeden po drugim. Nawet sandiniści w Nikaragui, będącej praktycznie protektoratem Hawany, zostali obaleni w 1990 r. w pamiętnych wyborach, do których doszło pod naciskiem międzynarodowej demokracji.

Pozostała tylko kubańska dyktatura. Dlaczego? Fidel Castro i jego sympatycy lubią wyjaśniać, że rewolucja kubańska zwyciężyła bez pomocy Moskwy, że skupiła się wokół charyzmatycznego Najwyższego Przywódcy i że na Kubie zachował się wielki ludowy zapał.

Państwo stojące policją

Ale prawda jest całkiem inna. Przyczyn trwania komunizmu na Kubie, podobnie jak i w Korei Północnej, należy szukać w brutalnej skuteczności aparatu represji działającego bez żadnych skrupułów. Latem 1989 r., kilka miesięcy przed upadkiem muru berlińskiego, pod pretekstem niejasnych powiązań z handlem narkotykami, Castro kazał rozstrzelać swego najlepszego generała Arnaldo Ochoę i najbliższego agenta wywiadu, pułkownika Antonio de la Guardię, ponieważ wiedział doskonale, że są oni zwolennikami pierestrojki, że są rozczarowani systemem i jego starym i nieudolnym przywództwem.

Były to "przykładne" rozstrzelania. Nauczka, która miała uświadomić całej nomenklaturze cywilnej i wojskowej, że za każde odstępstwo od ortodoksji, za każdy przejaw niezgody czy nieposłuszeństwa płaci się życiem. Jednocześnie przybrały na sile prześladowania demokratycznej opozycji, a el Comandante w najgroźniejszym tonie, na jaki mu pozwala jego szeroki rejestr chwytów dramatycznych, powtórzył publicznie podstawy swojej strategii politycznej: "prędzej wyspa utonie w morzu, niż odejdziemy od marksizmu-leninizmu". Kuba pozostanie komunistyczna do końca świata, chociażby wszyscy Kubańczycy musieli umrzeć.

Oczywiście wszyscy wiedzą, że to niemożliwe. Kuba nie może w nieskończoność pozostać anachronicznym wyjątkiem komunistycznym. Najprawdopodobniej więc sytuacja zacznie się zmieniać, gdy dyktator Fidel Castro - chory 78-letni starzec - zniknie ze sceny w wyniku śmierci czy też postępującego zaniku już nadwątlonych władz umysłowych.

Opinia ta nie opiera się wyłącznie na domysłach. Pojawiają się wyraźne sygnały, że w samych szeregach rządowych istnieje szeroki nurt reformatorski, dziś uległy i milczący, czekający na możliwość zaistnienia po zniknięciu dyktatora, jak to się stało w Chinach po śmierci Mao, a nawet w Hiszpanii po pogrzebie Franco. Być może właśnie ten nurt i najbardziej odpowiedzialni opozycjoniści stworzą jakiś rodzaj porozumienia narodowego, by umożliwić - drogą pokojową - przejście do demokracji.

Trąbka zagrała w Pradze

Dlatego międzynarodowe poparcie dla kubańskich demokratów jest sprawą pierwszorzędnej wagi. Praski szczyt będzie dla wyspy przesłaniem o nieocenionym dla jej przyszłej historii znaczeniu: "Nie jesteście osamotnieni w waszej walce. Wolny świat nie uznaje perwersyjnego poglądu, że komunizm narzucony Kubańczykom jest trwałą formą ucisku. Zaakceptujemy jako prawowity i legalny tylko taki rząd kubański, który faktycznie będzie wynikiem suwerennej woli narodu wyrażonej w wolnych wyborach".

Gdy w końcu wolność dotrze na Kubę, nikt nie będzie miał wątpliwości: ostateczny impuls przyszedł z Pragi.

Tłum. Katarzyna Górna
Carlos Alberto Montaner